Pharmed
URSOSAN 250MG N10 CAP
URSOSAN
Beynəlxalq patentləşdirilməmiş adı: Ursodeoxycholic acid
URSOSAN Tərkibi
Təsiredici maddə: 1 kapsulda 250 mq ursodezoksixol turşusu vardır. Köməkçi maddələr: qarğıdalı nişastası, prejelatinləşdirilmiş qarğıdalı nişastası, susuz kolloidal silisium, maqnezium stearat, jelatin, titan dioksid.
Farmakoterapevtik qrupu
Tərkibində ursodezoksixol turşusu olan, qaraciyər və ödçıxarıcı yolların xəstəliklərinin müalicəsi üçün istifadə olunan preparat.
ATC kodu: А05АА02.
Farmakoloji xüsusiyyətləri
Farmakodinamikası: Ödqovucu, xolelitolitik, hipoxolesterinemik və immunomodullaşdırıcı təsirlərə malik hepatoprotektor preparatdır. Ursodezoksixol turşusu (UDXT), insan ödünün tərkibində az miqdarda mövcud olan, endogen üçlü öd turşusudur. Həmin turşu qaraciyərdə, xenodezoksixol turşusunun (XDXT) bakterial oksidləşməsi məhsulu olan 7-ketolitoxol turşusundan sintez olunur. Digər öd turşularına nisbətən, UDXT daha çox hidrofildir və onlarla müqayisədə, demək olar ki, toksik deyil. Peroral yolla istifadə edildikdə, UDXT bağırsaqda xolesterinin sorulmasını inhibə edir, qaraciyərdə onun sintezini və endogen xolesterinin ödə ifraz olunmasını aşağı salır. Ehtimal edilir ki, xolesterin konkrementlərinin tədricən əridilməsi, xolesterin dispersiyası və maye kristalların əmələ gəlməsi nəticəsində baş verir. Xolestatik qaraciyər xəstəlikləri və reflyuks qastrit qeyd olunduqda, ursodezoksixol turşusunun müsbət təsiri, ekzogen UDXT-nin daxil olması və qeyri-toksik qarışıq misellərin əmələ gəlməsi nəticəsində, lipofil öd turşuları və hidrofil UDXT konsentrasiyaları nisbətinin dəyişməsi ilə əlaqədardır. Qeyri-polyar öd turşusu ilə birlikdə XDXT qarışıq misellalar əmələ gətirir və onların içərisində XDXT qeyri-polyar nüvəni, UDXT isə örtüyü əmələ gətirir. Beləliklə, toksik XDXT misellanın içərisində blokadaya alınır ki, bu da mədə şirəsində reflyuks mayesinin hüceyrə membranlarına toksik və zədələyici təsirini aşağı salır. Bundan əlavə, UDXT-nin polyar xüsusiyyəti sayəsində, fosfolipidlərlə zəngin hüceyrə membranlarına daxil ola bilən, molekul cütləri əmələ gəlir. Bu, hüceyrə membranının stabilləşməsini və sitotoksik misellaların aqressiv təsiri üçün əlçatmaz olduğunu göstərir. Göstərilən effekt həmçinin, UDXT-nin sitoprotektiv və immunoloji təsiri hesabına qismən təmin edilir. UDXT-nin birincili biliar sirroza təsiri, üç mexanizm vasitəsi ilə müəyyən olunur:
- qeyri-polyar öd turşularının sıxışdırılıb çıxarılması ilə (qeyri-toksik qarışıq misellaların əmələ gəlməsi ilə);
- hüceyrə membranının stabilləşməsi ilə;
- immunoloji təsir ilə. Təsdiq olunmuşdur ki, UDXT-nin istifadəsi ilə aparılan müalicə öd axacaqlarının proliferasiyasının məhdudlaşdırılmasına, histoloji aşkar olunan proqressivləşmənin aradan qaldırılmasına və hətta, CFADH-nin erkən mərhələlərində təyin olunduğu hallarda, hepatobiliar dəyişikliklərin geri qaytarılmasına qadirdir. Müalicənin ən yüksək effektivliyini təmin etmək məqsədi ilə, CFADH diaqnozu təsdiq olunduğu halda, UDXT terapiyasını dərhal təyin etmək vacibdir.
Farmakokinetikası: Absorbsiyası Peroral yolla istifadə edildikdə, ursodezoksixol turşusu nazik bağırsaqda və qalça bağırsağın yuxarı hissəsində – passiv, qalça bağırsağın aşağı hissəsində isə aktiv nəql vasitəsi ilə sürətlə sorulur. Qan plazmasında zirvə konsentrasiyası, preparatın qəbulundan 30-60 dəqiqə sonra əldə olunur. Biotransformasiyası və xaricolması Sorulduqdan sonra, göstərilən öd turşusu qlisin və taurin amin turşuları ilə demək olar ki, tam konyuqasiya olunaraq metabolizmə məruz qalır və qaraciyərdən öd vasitəsi ilə xaric olunur. Bağırsaqda ursodezoksixol turşusu, litoxol turşusunun əmələ gəlməsi ilə dekonyuqasiyaya və dehidroksilləşməyə məruz qalır. Enterohepatik sirkulyasiya ilə həmin turşu qaraciyərə daxil olur və qaraciyərdə yenidən, xenodezoksixol turşusuna və UDXT-ə çevrilir. Göstərilən transformasiya sayəsində ehtimal edilir ki, UDXT-nin istifadəsi ilə aparılan müalicənin gedişində litoxol turşusunun miqdarının böyük əhəmiyyəti var. Litoxol turşusu qismən absorbsiya olunur və sulfat anion ilə birləşir və daha sonra, qlisin və taurin ilə konyuqasiya olunur və ödə ifraz olunur. Bağırsaqda həmin törəmələr yalnız məhdud dərəcədə sorulur və nəcislə xaric olunurlar ki, bu da göstərilən toksik öd turşusunun orqanizmdən xaricolmasının effektiv mexanizmidir.
İstifadəsinə göstərişlər
- Öddaşı xəstəliyi (ÖDX): biliar slac; yüksək əməliyyat riski ilə üzləşən pasiyentlərdə və litotripsiyadan sonrakı dövrdə olan pasiyentlərdə fəaliyyət göstərən öd kisəsində xolesterin mənşəli öd daşlarının əridilməsi. Müalicənin uğurlu olması üçün şərt – fəaliyyət göstərən öd kisəsi və diametri 1,5 sm-dən artıq olmayan təmiz radiotransparant xolesterin daşlarının olmasıdır; xolesistektomiyadan sonra, daşların təkrar əmələ gəlməsinin qarşısının alınması;
- birincili biliar sirrozun I və II mərhələsi;
- birincili sklerozlaşan xolangit;
- hepatit (xroniki və kəskin virus mənşəli, xroniki autoimmun hepatitin atipik formaları);
- qeyri-alkoqol qaraciyər piylənməsi xəstəliyi. Qeyri-alkoqol steatohepatit.
- qaraciyərin toksik zədələnmələri (o cümlədən, alkoqol və dərman mənşəli);
- öd mənşəli reflüks-qastrit və ezofaqit;
- 6-18 yaşlı mukovissidozlu uşaqlarda hepatobiliar pozğunluqlar.
Əks göstərişlər
- Ödçıxarıcı yolların kəskin iltihabi xəstəlikləri;
- qaraciyər sirrozu dekompensasiya mərhələsində;
- öd sancılarının tez-tez təkrarlanan epizodları;
- böyrək funksiyalarının ağır dərəcəli pozğunluqları;
- təsiredici maddəyə və ya preparatın tərkibində olan köməkçi maddələrdən hər hansı birinə qarşı yüksək həssaslıq;
- rentgen-müsbət öd daşları (yüksək kalsium tərkibli);
- uşaqlarda öd axınını kifayət qədər təmin etməyən müvəffəqiyyətsiz porto-enterostomiya və ya biliar artreziya;
-öd kisəsinin yığılma qabiliyyətinin pozulması;
-çıxarıcı öd axarlarının keşməzliyi (ümumi və ya kisəli).
Xüsusi göstərişlər və ehtiyat tədbirləri
Ursosan preparatını həkim nəzarəti altında istifadə etmək lazımdır. Müalicə müddətində qaraciyər fermentləri (AST, ALT, γ-GT) səviyyələrinə nəzarət etmək vacibdir: ilk 3 ay müddətində 4 həftəlik intervallarla, gələcəkdə kvartalda 1 dəfə (3 aydan bir). Birincili biliar sirroz istiqamətində müalicə qəbul edən pasiyentlərin terapiyaya verdiyi cavabı müəyyən etməklə yanaşı, oxşar müşahidə, xüsusilə birincili biliar sirrozun proqressivləşən mərhələsi qeyd olunan pasiyentlərdə qaraciyər zədələnməsinin potensial riskini vaxtında aşkar etmək imkanı verir. Xolesterin mənşəli öd daşlarının əridilməsi Müalicənin qiymətləndirilməsi və ehtimal olunan konkrementlərin kalsifikasiyasının vaxtında aşkar edilməsi üçün, müalicə başladıqdan 6-10 ay sonra (konkrementlərin ölçülərindən asılı olaraq), ayaq üstə və uzanılı vəziyyətlərdə əyani şəkillərlə oral xolesistoqrafiya və ya ultrasəs müayinəsi aparmaq lazımdır. Rentgen müayinə aparıldıqda, öd kisəsini təsvir etmək mümkün olmadığı halda və həmçinin, öd konkrementlərinin kalsifikasiyası zamanı preparatı istifadə etmək olmaz. Hormonal kontraseptivlərin biliar litiazın inkişaf etmə riskini yüksəltməsi ehtimalını nəzərə alaraq, öd daşlarının əridilməsi üçün Ursosan preparatından istifadə edən qadın pasiyentlər effektiv qeyrihormonal kontrasepsiya üsullarından istifadə etməlidirlər. Birincili sirrozun proqressivləşmə mərhələsinin müalicəsi Çox nadir hallarda, müalicə dayandırıldıqdan sonra qismən normallaşan, qaraciyər sirrozunun dekompensasiyası müşahidə olunmuşdur. Proqressivləşən biliar sirroz (PBS) qeyd olunan pasiyentlərdə nadir hallarda, müalicənin əvvəlində xəstəliyin klinik mənzərəsinin pisləşməsi, məsələn, qaşınmanın güclənməsi müşahidə oluna bilər. Bu halda, Ursosan 250 mq preparatının dozasını, sutkada 1 kapsula qədər aşağı salmaq və gələcəkdə dozanı həftədə 1 kapsul artıraraq, ilkin təyin olunan dozaya çatdırmaq lazımdır. Diareya meydana çıxdıqda, preparatın dozasını aşağı salmaq və diareya aradan qalxmadığı halda, müalicəni dayandırmaq lazımdır.
Digər dərman vasitələri ilə qarşılıqlı təsiri
Ursosan preparatını xolestiramin, kolestipol və ya alüminium hidroksid və/və ya alüminium oksid tərkibli antasidlərlə birlikdə təyin etmək olmaz; nəzərə almaq lazımdır ki, göstərilən preparatlar bağırsaqda ursodezoksixol turşusu ilə birləşirlər ki, bu da onun sorulmasını və effektivliyini inhibə edir. Tərkibində yuxarıda göstərilən maddələrdən hər hansı biri olan preparatın istifadəsi ilə birlikdə müalicə tələb olunduqda, onları Ursosan preparatının istifadəsindən 2 saat əvvəl və ya 2 saat sonra qəbul etmək lazımdır. Ursosan preparatı bağırsaqda siklosporinin absorbsiyasına təsir göstərə bilər. Bu səbəbdən, həmin preparatla birlikdə müalicə qəbul edən pasiyentlərdə, siklosporinin konsentrasiyasına nəzarət etmək və zərurət yarandığı halda, dozasını korreksiya etmək vacibdir. Müstəsna hallarda Ursosan preparatı siprofloksasinin absorbsiyasına təsir göstərə bilər. Sağlam könüllülərin iştirakı ilə aparılan klinik tədqiqatda, UDXT-nin (500 mq/sutkada) və rozuvastatinin (20 mq/sutkada) birlikdə istifadəsi, qan plazmasında rozuvastatinin səviyyəsinin yüksəlməsinə səbəb olmuşdur. Göstərilən qarşılıqlı təsirin, digər statinlərə münasibətdə klinik əhəmiyyəti həmçinin, məlum deyil. Təsdiq olunmuşdur ki, sağlam könüllülərdə ursodezoksixol turşusu, kalsium antaqonisti olan nitredipinin qan plazmasında zirvə konsentrasiyasını (Cmax) və əyri altındakı sahə (AUC) göstəricisini aşağı salır. Nitredipinin və ursodezoksixol turşusunun eyni zamanda istifadəsinin nəticələrinə diqqətlə nəzarət etmək tövsiyə olunur. Nitredipinin dozasının artırılmasının zəruriliyini istisna etmək olmaz. Dapsonun terapevtik effektivliyinin aşağı düşməsi qeyd olunmuşdur. Bu müşahidə, in vitro şəraitdə əldə olunan nəticələrlə yanaşı, ursodezoksixol turşusu tərəfindən sitoxrom P450 3A izofermentin induksiyasının mümkünlüyünü nümayiş etdirmişdir. Sitoxrom P450 3A izofermentin məlum substratı olan budesonidlə qarşılıqlı təsirinin öyrənilməsi aparılan keyfiyyətlə tərtib edilmiş tədqiqatda, induksiya müşahidə olunmamışdır. Estrogenlər və qanda xolesterinin səviyyəsini aşağı salan maddələr, məsələn, klofibrat, qaraciyərdə xolesterinin ifrazını stimullaşdırırlar və beləliklə, biliar konkrementlərin əmələ gəlməsinə səbəb ola bilərlər ki, bu da öd daşlarının əridilməsi üçün istifadə olunan ursodezoksixol turşusunun təsirinə qarşı əks təsir göstərir.
Hamiləlik və laktasiya dövründə istifadəsi
Hamiləlik dövründə Ursosan preparatının istifadəsi yalnız, preparatın ana üçün gözlənilən faydası, döldə və ya yenidoğulmuş körpədə əlavə effektlərin inkişafının potensial riskindən üstün olduğu hallarda mümkündür.
URSOSAN İstifadə qaydası və dozası
Preparatı çeynəmədən və kifayət qədər su ilə birlikdə daxilə qəbul etmək lazımdır. Preparatın dozası və müalicənin davametmə müddəti göstərişlərdən, pasiyentin vəziyyətinin ağırlıq dərəcəsindən asılıdır və fərdi qaydada müəyyən olunur. Preparatın orta dozalanması – 6-12 ay müddətində sutkada 8-10 mq/kq-a təşkil edir. Öd daşlarının əridilməsi üçün Ursosan preparatını 10 mq/kq-a dozada təyin etmək lazımdır ki, bu da aşağıda göstərilənlərə müvafiqdir: Bədən kütləsi (kq) Sutkalıq doza (kapsullar) 60-a qədər 2 61-80 3 81-100 4 100-dən yuxarı 5 Preparatın sutkalıq dozasını bir dəfə gecəyə doğru qəbul etmək lazımdır. Xolesterin mənşəli öd daşlarının əridilməsi üçün Ursosan preparatının istifadəsinin davametmə müddəti 6 aydan 12 aya qədər təşkil edir. Daşların təkrar əmələ gəlməsinin profilaktikası üçün, daşlar əridildikdən sonra, preparatı daha bir neçə ay müddətində istifadə etmək tövsiyə olunur. 12 ay müddətində aparılan müalicədən sonra, öd kisəsində qeyd olunan daşların ölçüləri kiçilmədiyi halda, preparatın istifadəsini dayandırmaq lazımdır. Müalicənin effektivliyi ultrasəs müayinəsi və ya rentgenoqrafiya əsasında, hər 6 aydan bir qiymətləndirilməlidir. Aralıq müayinə aparıldıqda, keçən dövr müddətində daşların kalsifikasiyasının olub-olmamasını qiymətləndirmək vacibdir. Daşların kalsifikasiyası qeyd olunduğu halda, müalicəni dayandırmaq lazımdır. Xolesistektomiyadan sonra təkrar xolelitiazın profilaktikası üçün – bir neçə ay müddətində sutkada 8- 10 mq/kq-a dozada təyin etmək lazımdır. Biliar reflyuks-qastrit və reflyuks-ezofagit zamanı – yuxuya getməzdən əvvəl sutkada 250 mq. Müalicə kursu – 10-14 günə qədər davam etdirilə bilər. Qaraciyər zədələnmələrinin müxtəlif növlərində xolestatik sindromun müalicəsi aparıldıqda, preparatın sutkalıq dozası pasiyentin bədən kütləsindən asılıdır. Adətən, ursodezoksixol turşusunun dozası bədən kütləsinin 1 kq-na sutkada 10-15 mq, yəni 500-700 mq (2-4 kapsul) təşkil edir. Müxtəlif mənşəli hepatitlər (virus mənşəli, toksik, dərman preparatlarının istifadəsi nəticəsində meydana çıxan hepatitlər və s.), xroniki virus hepatiti, qeyri-alkoqol qaraciyər piylənməsi xəstəliyi, o cümlədən qeyri-alkoqol steatohepatiti, qaraciyərin alkoqol xəstəliyi zamanı, preparatın orta sutkalıq dozası bədən kütləsindən asılıdır və 10-15 mq/kq-a (2-6 kapsul) təşkil edir; bu doza 2-3 dəfəlik qəbula bölünür. Müalicənin davametmə müddəti 6-12 aydan bir neçə ilə qədər təşkil edir. Birincili biliar sirroz, birincili sklerozlaşan xolangit zamanı, preparatın orta sutkalıq dozası 2-3 dəfəyə 12-15 mq/kq-a təşkil edir. Müalicənin davametmə müddəti 6 aydan bir neçə ilə qədər təşkil edir. Preparatın müvafiq dozalanması üçün, aşağıda göstərilən məlumatlardan istifadə etmək olar:
Bədən kütləsi :Ursodezoksixol turşusu
Kapsulların sayı: 30 kq-a qədər 250 mq 1 60 kq-a qədər 500 mq 2 80 kq-a qədər 750 mq 3 100 kq-a qədər 1000 mq 4 100 kq-dan artıq 1250 mq 5 2 yaşdan yuxarı uşaqlar üçün preparatın dozalanması, həkim tərəfindən fərdi qaydada müəyyən edilir. Adətən, preparatın dozalanması gündə 10-20 mq/kq-a təşkil edir. 6-18 yaşlı mukovissidozlu uşaqlarda hepatobiliar pozğunluqlar zamanı 20-30 mq/kq 2-3 dəfəyə qəbul edilir.
Əlavə təsirləri
Əlavə təsirlərin qiymətləndirilməsi, onların baş vermə tezliyi barədə aşağıda göstərilən məlumatlara əsaslanır: çox tez-tez (≥1/10), tez-tez (≥ 1/100-dən, < 1/10-ə qədər), bəzən (≥ 1/1000-dən, < 1/100-ə qədər), nadir hallarda (≥ 1/10000-dən, <1/1000-ə qədər), çox nadir hallarda (< 1/10000), məlum deyil (əldə olunan məlumatlar əsasında müəyyən etmək mümkün deyil). Mədə-bağırsaq traktında (MBT-də) baş verən pozğunluqlar: tez-tez – klinik tədqiqatlar müddətində müalicə aparıldıqda, duru nəcis kütləsi və ya diareya müşahidə olunmuşdur; çox nadir hallarda – sağ qabırğaaltı nahiyədə şiddətli ağrı (birincili biliar sirrozdan əziyyət çəkən pasiyentlərdə). Qaraciyər funksiyalarında və öd axacaqlarında baş verən pozğunluqlar: çox nadir hallarda – öd daşlarının kalsifikasiyası, müalicə dayandırıldıqdan sonra qismən normalaşan, qaraciyər sirrozunun dekompensasiyası (birincili biliar sirrozun proqressivləşmə mərhələsi qeyd olunan pasiyentlərdə). Dəridə və dərialtı toxumalarda baş verən pozğunluqlar: çox nadir hallarda – suluqların əmələ gəlməsi (xüsusilə, müalicənin əvvəlində).
Doza həddinin aşılması
Doza həddinin aşılması qeyd olunduğu halda, diareya meydana çıxa bilər. Təsdiq olunan uzunmüddətli diareya zamanı, preparatın istifadəsi ilə aparılan müalicəni dayandırmaq lazımdır. Diareyanın simptomatik müalicəsini (su-elektrolit balansının bərpa olunması) aparmaq lazımdır. Doza həddinin aşılmasının digər simptomlarının meydana çıxması ehtimalı azdır, çünki, preparatın dozasının artırılması ilə ursodezoksixol turşusunun rezorbsiyası pisləşir və bu da, onun nəcislə ekskresiyasının artmasına gətirib çıxarır.
Xüsusi pasiyent qrupları barədə əlavə məlumat
Birincili sklerozlaşan xolangitdən əziyyət çəkən pasiyentlərdə UDXT-nin yüksək dozalarının (sutkada 28-30 mq/kq-a) istifadəsi ilə aparılan uzunmüddətli müalicə, ağır dərəcəli əlavə təsirlər təzahürləri tezliyinin daha çox yüksəlməsi ilə əlaqəli olmuşdur.
Buraxılış forması
250 mq kapsullar. 10 kapsul, blisterdə. 1, 5 və ya 10 blister, içlik vərəqə ilə birlikdə karton qutuya qablaşdırılır.
Aptekdən buraxılma şərti
Resept əsasında buraxılır.